فلڪياتي تحقيقي گلاسري

پوزيشن يا حرڪت ماپڻ لاءِ مقرر coordinate basis.

سنڌي تاريخي/ثقافتي سنبت جو working scientific framework، جنهن کي فلڪياتي validation سان جوڙيو پيو وڃي.

سورج منڊل جو ٽيون گرھ؛ انساني مشاهدي جو بنيادي مرڪز ۽ مقامي آسماني coordinates جو حوالو.

جڏهن هڪ آسماني جسم ٻئي جسم جي روشني کي مڪمل يا جزوي طور روڪي يا ڇانوَ ۾ اچي وڃي.

چنڊ جي اها حالت جڏهن روشن حصو ڌرتيءَ ڏانهن لڳ ڀڳ مڪمل نظر اچي.

دنيا ۾ عام استعمال ٿيندڙ شمسي جنتري، جنهن ۾ سال 365 يا leap year ۾ 366 ڏينھن جو هوندو آهي.

اسلامي قمري جنتري، جيڪا چنڊ جي مهينن تي ٻڌل آهي.

فلڪياتي حسابن لاءِ مسلسل ڏينھن نمبر، جيڪو تاريخن کي هڪ عددي time scale ۾ بدلائي ٿو.

جڏهن چنڊ ڌرتيءَ جي ڇانوَ ۾ داخل ٿئي.

ڌرتيءَ جو قدرتي اپگرھ، جنهن جون حالتون، چانڊوڪي ۽ عمر جنتري ۽ مشاهدي ۾ اهم آهن.

چنڊ جي اها حالت جڏهن چنڊ سج سان لڳ ڀڳ ساڳي رخ ۾ هجي ۽ روشن حصو ڌرتيءَ ڏانهن نہ هجي.

ڪشش ثقل هيٺ ڪنهن جسم جو ٻئي جسم جي چوڌاري ورجائيندڙ رستو.

اهڙو آسماني جسم جيڪو تاري جي چوڌاري مدار ۾ هجي، پنهنجي ڪشش ثقل سان لڳ ڀڳ گول هجي ۽ پنهنجي مدار جي پاڙي کي صاف ڪري چڪو هجي.

جڏهن چنڊ ڌرتي ۽ سج جي وچ ۾ اچي سج جي روشني کي مڪمل يا جزوي طور ڍڪي.

سج، گرھن، ننڍن گرھن، چنڊن، asteroid، comet ۽ ٻين ننڍن جسمن جو گڏيل فلڪياتي نظام.

سورج منڊل جو مرڪزي تارو؛ ڌرتيءَ تي روشني، گرمي، موسم ۽ وقت جي بنيادي ماپ جو ذريعو.

افق کان مٿي يا هيٺ ڪنهن جسم جو زاويه؛ افق تي 0°، مٿي 90° تائين.

سال جو اهو وقت جڏهن سج آسماني استوا کي اتر کان ڏکڻ طرف پار ڪري؛ ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين ٿا.

افق تي اتر کان شروع ٿيندڙ رخ جو زاويه، جنهن سان جسم جي سمت ٻڌائي وڃي ٿي.

آسماني استوا کان اتر يا ڏکڻ طرف ڪنهن جسم جو زاويه.

اهڙو آسماني جسم جيڪو سج جي چوڌاري گهمي ۽ لڳ ڀڳ گول هجي، پر پنهنجي مدار جي پاڙي کي مڪمل صاف نہ ڪري چڪو هجي.

ecliptic رستي تي vernal equinox کان ماپيل ڊگهائي؛ سج، چنڊ ۽ گرھن جي حسابن ۾ اهم.

چنڊ جي اها حالت جنهن ۾ چنڊ جو اڌ روشن حصو نظر اچي ۽ چانڊوڪي وڌي رهي هجي.

چنڊ جي اها حالت جنهن ۾ چنڊ جو اڌ روشن حصو نظر اچي ۽ چانڊوڪي گهٽجي رهي هجي.

چنڊ جي ڪريانت دائري تي ظاهري ڊگهائي، جيڪا چنڊ جو درجو ۽ elongation جي حساب ۾ استعمال ٿئي ٿي.

ڇانوَ جو ٻاهريون حصو جتي روشنيءَ جو ذريعو جزوي طور لڪيل هجي.

ڪنهن جسم جو ٻئي جسم جي چوڌاري مڪمل مدار پورو ڪرڻ.

آسماني استوا تي vernal equinox کان اوڀر طرف ماپيل coordinate؛ ڪلاڪن، منٽن ۽ سيڪنڊن ۾ ڏنو ويندو آهي.

ڪنهن جسم جو پنهنجي محور جي چوڌاري ڦرڻ.

سج جي ڪريانت دائري تي ظاهري ڊگهائي، جيڪا مند، سنبت ۽ equinox/solstice حسابن ۾ اهم آهي.

اتر اڌ گول لاءِ سال جو اهو وقت جڏهن سج جي declination سڀ کان اتر هجي ۽ ڏينھن ڊگهو هجي.

ڇانوَ جو مرڪزي حصو جتي روشنيءَ جو ذريعو مڪمل طور لڪيل هجي.

دنيا جو بنيادي coordinated time reference، جنهن سان وقتي علائقا offset طور ڳنڍجن ٿا.

سال جو اهو وقت جڏهن سج آسماني استوا کي ڏکڻ کان اتر طرف پار ڪري؛ ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين ٿا.

پراڻي چنڊ کان اڳ روشن حصو گهٽجندو ڪڙي جي صورت ۾ نظر اچي.

نئين چنڊ کان پوءِ روشن حصو آهستي آهستي وڌندو ڪڙي جي صورت ۾ نظر اچي.

اتر اڌ گول لاءِ سال جو اهو وقت جڏهن سج جي declination سڀ کان ڏکڻ هجي ۽ ڏينھن ننڍو هجي.

مشاهد جي حرڪت سبب ستاري جي ظاهري پوزيشن ۾ ننڍو فرق.

مقرر فاصلي تي تاري جي brightness جي معيار ماپ.

حساب يا ماپ حقيقي/معياري قدر جي ڪيتري ويجهو آهي.

روشنيءَ جو فضا مان گذرڻ جو مقدار؛ horizon ويجهو اهو وڌي ويندو آهي.

IAU جي 88 تارن جي جٿن مان هڪ؛ سنڌي نالو/پڙهڻي هن وقت review لاءِ رکيل آهي: اينڊروميڊا.

آسمان ۾ ڪنهن جسم جو ظاهري قطر زاويه.

آسمان ۾ ٻن جسمن جي وچ واري زاويائي فاصلي جي ماپ.

چنڊ سج کي وچان ڍڪي پر ڪناري تي روشنيءَ جو حلقو بچي.

IAU جي 88 تارن جي جٿن مان هڪ؛ سنڌي نالو/پڙهڻي هن وقت review لاءِ رکيل آهي: اينٽليا.

حلقوي سج گرھڻ ۾ چنڊ جي ڇانوَ جو اهو حصو جتي سج جو حلقو نظر اچي.

دوربين جي اصل روشني گڏ ڪندڙ حصي جو قطر.

مدار ۾ اهو نقطو جتي جسم سج کان سڀ کان پري هجي.

ڪنهن بہ مدار جو مرڪزي جسم کان پري نقطو.