جڏهن چنڊ ڌرتي ۽ سج جي وچ ۾ اچي سج جي روشني کي مڪمل يا جزوي طور ڍڪي.
فلڪياتي تحقيقي گلاسري
سنڌي ۽ انگريزيءَ ۾ فلڪيات، سج، چنڊ، گرھن، گرھڻن، آسماني ماپن، وقت، جنتري، سنڌو سنبت ۽ IAU constellations لاءِ public research terminology base. هي صفحو عام پڙهندڙ، شاگرد، صحافي، محقق ۽ developer لاءِ تيار ڪيو ويو آهي.
Research Export System
موجوده filter يا پوري گلاسري کي محققن، استادن، شاگردن ۽ developer لاءِ Excel، CSV، JSON يا printable research list طور ڊائونلوڊ ڪريو.
Term Proposal System
نئون فلڪياتي اصطلاح يا موجوده اصطلاح جي درستگي تجويز ڪريو. تجويز سڌي public glossary ۾ شامل نہ ٿيندي؛ admin review ۽ منظوري کان پوءِ ئي ظاهر ٿيندي.
Advanced Search & Semantic Network
هاڻي ڳولا English، سنڌي، Roman، alternative spellings، aliases ۽ fuzzy spelling match سان ڪم ڪندي. Concept Network اصطلاحن کي family، category ۽ related science جي بنياد تي ڳنڍي ٿو.
Developer API
Phase-057O کان پوءِ هي گلاسري public readers، researchers، apps، widgets، websites، search engines، AI agents، sitemaps، API ۽ research dataset publication لاءِ stable candidate طور استعمال ٿي سگهي ٿي. Search، single term detail، category filters، approved-only export ۽ semantic related/network endpoints موجود آهن.
English A–Z
سنڌي الف-ب index
حلقوي سج گرھڻ
چنڊ سج کي وچان ڍڪي پر ڪناري تي روشنيءَ جو حلقو بچي.
مخلوط سج گرھڻ
اهڙو گرھڻ جيڪو ڪجهه هنڌن تي مڪمل ۽ ڪجهه هنڌن تي حلقوي نظر اچي.
جزوي سج گرھڻ
چنڊ سج جو صرف هڪ حصو ڍڪي.
مڪمل سج گرھڻ
چنڊ سج جي disk کي مڪمل ڍڪي ڇڏيندو.
حلقوي گرھڻ
سج گرھڻ جو قسم جنهن ۾ چنڊ سج کي مڪمل ڍڪي نہ سگهندو ۽ باهه جهڙو حلقو نظر ايندو.
بيسلين عنصر
سج گرھڻ جي عالمي geometry بيان ڪرڻ جا فني عدد.
رابطي جو وقت
گرھڻ ۾ disk جي ڪنارن جي پهرين/ٻي/ٽئين/چوٿين ملاقات جا وقت.
گرھڻ مند
سال جا اهي عرصا جڏهن سج، چنڊ ۽ nodes جي ترتيب گرھڻ لاءِ موزون ٿئي.
وڌ ۾ وڌ گرھڻ
گرھڻ جو اهو لمحو جتي ترتيب يا magnitude سڀ کان وڌيڪ هجي.
مقامي گرھڻ حالتون
ڪنهن شهر/هنڌ لاءِ گرھڻ جو شروع، وڌ ۽ آخر وقت.
چنڊ جو ڳنڍ نقطو
چنڊ جي مدار ۽ ecliptic جي ڪٽ واري نقطي مان هڪ.
جزوي چنڊ گرھڻ
چنڊ جو ڪجهه حصو ڌرتيءَ جي گھاٽي ڇانوَ ۾ داخل ٿئي.
مڪمل گرھڻ جو رستو
ڌرتيءَ تي اهو narrow track جتي مڪمل سج گرھڻ نظر اچي.
نيم ڇانوَي چنڊ گرھڻ
چنڊ ڌرتيءَ جي هلڪي penumbra ڇانوَ مان گذري.
ساروس چڪر
سج ۽ چنڊ گرھڻن جي ورجاءَ لاءِ مشهور قمري-مداري چڪر.
ساروس چڪر
تقريبن 18 سالن جو گرھڻن جو ورجاءُ چڪر.
مڪمل چنڊ گرھڻ
چنڊ مڪمل طور ڌرتيءَ جي umbra ۾ داخل ٿئي.
سورج منڊل جو ٽيون گرھ؛ انساني مشاهدي جو بنيادي مرڪز ۽ مقامي آسماني coordinates جو حوالو.
جڏهن هڪ آسماني جسم ٻئي جسم جي روشني کي مڪمل يا جزوي طور روڪي يا ڇانوَ ۾ اچي وڃي.
دنيا ۾ عام استعمال ٿيندڙ شمسي جنتري، جنهن ۾ سال 365 يا leap year ۾ 366 ڏينھن جو هوندو آهي.
جڏهن چنڊ ڌرتيءَ جي ڇانوَ ۾ داخل ٿئي.
ڪشش ثقل هيٺ ڪنهن جسم جو ٻئي جسم جي چوڌاري ورجائيندڙ رستو.
اهڙو آسماني جسم جيڪو تاري جي چوڌاري مدار ۾ هجي، پنهنجي ڪشش ثقل سان لڳ ڀڳ گول هجي ۽ پنهنجي مدار جي پاڙي کي صاف ڪري چڪو هجي.
سج، گرھن، ننڍن گرھن، چنڊن، asteroid، comet ۽ ٻين ننڍن جسمن جو گڏيل فلڪياتي نظام.
سورج منڊل جو مرڪزي تارو؛ ڌرتيءَ تي روشني، گرمي، موسم ۽ وقت جي بنيادي ماپ جو ذريعو.
سال جو اهو وقت جڏهن سج آسماني استوا کي اتر کان ڏکڻ طرف پار ڪري؛ ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين ٿا.
اهڙو آسماني جسم جيڪو سج جي چوڌاري گهمي ۽ لڳ ڀڳ گول هجي، پر پنهنجي مدار جي پاڙي کي مڪمل صاف نہ ڪري چڪو هجي.
ecliptic رستي تي vernal equinox کان ماپيل ڊگهائي؛ سج، چنڊ ۽ گرھن جي حسابن ۾ اهم.
ڇانوَ جو ٻاهريون حصو جتي روشنيءَ جو ذريعو جزوي طور لڪيل هجي.
سج جو اُڀار
سج جي ڪريانت دائري تي ظاهري ڊگهائي، جيڪا مند، سنبت ۽ equinox/solstice حسابن ۾ اهم آهي.
اتر اڌ گول لاءِ سال جو اهو وقت جڏهن سج جي declination سڀ کان اتر هجي ۽ ڏينھن ڊگهو هجي.
ڇانوَ جو مرڪزي حصو جتي روشنيءَ جو ذريعو مڪمل طور لڪيل هجي.
سال جو اهو وقت جڏهن سج آسماني استوا کي ڏکڻ کان اتر طرف پار ڪري؛ ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين ٿا.
اتر اڌ گول لاءِ سال جو اهو وقت جڏهن سج جي declination سڀ کان ڏکڻ هجي ۽ ڏينھن ننڍو هجي.
پويان ڇانوَ
حلقوي سج گرھڻ ۾ چنڊ جي ڇانوَ جو اهو حصو جتي سج جو حلقو نظر اچي.
ظاهري شمسي وقت
حقيقي سج جي آسماني پوزيشن مان نڪتل وقت.
سيارچن جي پٽي
مريخ ۽ مشتري جي مدار جي وچ ۾ ننڍن پٿريلي جسمن جو علائقو.
ڪالسٽو
مشتري جو قديم سطح وارو وڏو چنڊ.
مرڪزي لڪير
eclipse path جي وچ واري لڪير
سيريز
مريخ ۽ مشتري جي وچ واري asteroid belt ۾ موجود ننڍو گرھ.
ڪيرون
پلوٽو جو سڀ کان وڏو چنڊ.
دمدار تاري جي مرڪز جي چوڌاري گئس ۽ مٽيءَ جو ڪڪر.
دمدار تاري جو مرڪز
برف
دمدار تاري جي پڇ
سج جي تابڪاري ۽ solar wind سبب comet مان ٻاهر نڪرندڙ مادي جي ڊگهي لڪير.
ڊيموس
مريخ جو ٻاهرين ننڍو چنڊ.
گرھڻ-ڳانڍاپي وارو مهينو
چنڊ جو ساڳئي node ڏانهن واپس اچڻ جو وقت؛ گرھڻن جي حساب ۾ اهم.
مٽيءَ واري پڇ
comet مان نڪرندڙ مٽيءَ جي پڇ
گرھڻ جي مقدار
eclipse دوران سج يا چنڊ جي قطر جو ڍڪيل حصو.
گرھڻ ۾ ڍڪجڻ
eclipse دوران apparent disk جي area جو ڍڪيل حصو.
