سج، گرھن، ننڍن گرھن، چنڊن، asteroid، comet ۽ ٻين ننڍن جسمن جو گڏيل فلڪياتي نظام.
فلڪياتي تحقيقي گلاسري
سنڌي ۽ انگريزيءَ ۾ فلڪيات، سج، چنڊ، گرھن، گرھڻن، آسماني ماپن، وقت، جنتري، سنڌو سنبت ۽ IAU constellations لاءِ public research terminology base. هي صفحو عام پڙهندڙ، شاگرد، صحافي، محقق ۽ developer لاءِ تيار ڪيو ويو آهي.
Research Export System
موجوده filter يا پوري گلاسري کي محققن، استادن، شاگردن ۽ developer لاءِ Excel، CSV، JSON يا printable research list طور ڊائونلوڊ ڪريو.
Term Proposal System
نئون فلڪياتي اصطلاح يا موجوده اصطلاح جي درستگي تجويز ڪريو. تجويز سڌي public glossary ۾ شامل نہ ٿيندي؛ admin review ۽ منظوري کان پوءِ ئي ظاهر ٿيندي.
Advanced Search & Semantic Network
هاڻي ڳولا English، سنڌي، Roman، alternative spellings، aliases ۽ fuzzy spelling match سان ڪم ڪندي. Concept Network اصطلاحن کي family، category ۽ related science جي بنياد تي ڳنڍي ٿو.
Developer API
Phase-057O کان پوءِ هي گلاسري public readers، researchers، apps، widgets، websites، search engines، AI agents، sitemaps، API ۽ research dataset publication لاءِ stable candidate طور استعمال ٿي سگهي ٿي. Search، single term detail، category filters، approved-only export ۽ semantic related/network endpoints موجود آهن.
English A–Z
سنڌي الف-ب index
ڪشش ثقل هيٺ ڪنهن جسم جو ٻئي جسم جي چوڌاري ورجائيندڙ رستو.
اهڙو آسماني جسم جيڪو تاري جي چوڌاري مدار ۾ هجي، پنهنجي ڪشش ثقل سان لڳ ڀڳ گول هجي ۽ پنهنجي مدار جي پاڙي کي صاف ڪري چڪو هجي.
اهڙو آسماني جسم جيڪو سج جي چوڌاري گهمي ۽ لڳ ڀڳ گول هجي، پر پنهنجي مدار جي پاڙي کي مڪمل صاف نہ ڪري چڪو هجي.
ٻاهرين گرھ
سورج منڊل کان ٻاهر ڪنهن ٻئي تاري جي چوڌاري ڦرندڙ گرھ.
مشتري
سورج منڊل جو سڀ کان وڏو گرھ.
مريخ
ڳاڙهي رنگ سبب مشهور گرھ، ڌرتيءَ کان ٻاهر زندگيءَ جي ڳولا ۾ اهم.
عطارد
سج جي سڀ کان ويجهي گرھ؛ تيز مدار سبب آسمان ۾ سج جي ويجهو نظر اچي ٿو.
نيپچون
سج کان اٺون ۽ تمام پري وڏو گرھ.
مدار جو جهڪاءُ
مدار جي plane ۽ reference plane وچ وارو زاويه.
مداري عرصو
هڪ مڪمل مدار پورو ڪرڻ ۾ لڳندڙ وقت.
آسماني گنبذ گهر
آسمان جو تعليمي نمايشي نظام يا جڳھ.
گرھي سحابيه
مرندڙ تاري جي ٻاهر نڪتل گيس جو روشن ڪڪر؛ planet سان سڌو واسطو ناهي.
گرھ جا ڇلا
گرھ جي چوڌاري مٽي، برف يا پٿرن جا گول پٽا.
زحل
پنهنجن خوبصورت ڇلن سبب مشهور گيس گرھ.
پٿريلو گرھ
عطارد، زهرہ، ڌرتي ۽ مريخ جهڙا مضبوط سطح وارا گرھ.
يورينس
برفاني ديو گرھ، جنهن جو محور گهڻو جهڪيل آهي.
زهرہ
سج کان ٻيو گرھ؛ صبح يا شام جو روشن ترين گرھ طور ڏٺو وڃي ٿو.
سورج منڊل جو ٽيون گرھ؛ انساني مشاهدي جو بنيادي مرڪز ۽ مقامي آسماني coordinates جو حوالو.
سورج منڊل جو مرڪزي تارو؛ ڌرتيءَ تي روشني، گرمي، موسم ۽ وقت جي بنيادي ماپ جو ذريعو.
سيارچن جي پٽي
مريخ ۽ مشتري جي مدار جي وچ ۾ ننڍن پٿريلي جسمن جو علائقو.
ڪالسٽو
مشتري جو قديم سطح وارو وڏو چنڊ.
سيريز
مريخ ۽ مشتري جي وچ واري asteroid belt ۾ موجود ننڍو گرھ.
ڪيرون
پلوٽو جو سڀ کان وڏو چنڊ.
دمدار تاري جي مرڪز جي چوڌاري گئس ۽ مٽيءَ جو ڪڪر.
دمدار تاري جو مرڪز
برف
دمدار تاري جي پڇ
سج جي تابڪاري ۽ solar wind سبب comet مان ٻاهر نڪرندڙ مادي جي ڊگهي لڪير.
ڊيموس
مريخ جو ٻاهرين ننڍو چنڊ.
مٽيءَ واري پڇ
comet مان نڪرندڙ مٽيءَ جي پڇ
اينسيلڊس
زحل جو برفاني چنڊ، جنهن مان پاڻيءَ جا geysers نڪرندا آهن.
ايرس
ٻاهرين سورج منڊل جو ننڍو گرھ، جنهن جي دريافت dwarf planet classification کي اهم بڻايو.
يوروپا
مشتري جو برفيلي سطح وارو چنڊ، جنهن هيٺ سمنڊ جو امڪان اهم آهي.
گنيميڊ
سورج منڊل جو سڀ کان وڏو چنڊ، مشتري جي چوڌاري ڦري ٿو.
گيسي ديو گرھ
مشتري ۽ زحل جهڙا وڏا گيسي گرھ.
هائوميا
Kuiper Belt جو ڊگهو/بيضوي شڪل وارو ننڍو گرھ.
برفاني ديو گرھ
يورينس ۽ نيپچون جهڙا برفاني/گيسي گرھ.
آئو
مشتري جو آتش فشاني طور تمام سرگرم چنڊ.
آئيون پڇ
charged gas مان ٺهيل comet tail
ڪائپر پٽي
نيپچون کان ٻاهر برفاني ننڍن جسمن جو وسيع علائقو.
ماڪي ماڪي
Kuiper Belt ۾ موجود ننڍو گرھ.
ٽٽندڙ تارو
جڏهن آسماني ذرو ڌرتيءَ جي وايو منڊل ۾ ساڙي روشني پيدا ڪري، ان کي meteor چيو وڃي ٿو.
ڪريَل آسماني پٿر
Meteor جو اهو حصو جيڪو ساڙجڻ کان پوءِ ڌرتيءَ تي پهچي وڃي.
آسماني ذرو
خلا ۾ گردش ڪندڙ ننڍو پٿريلو يا ڌاتوءَ وارو ذرو.
کير ڌارا ڪهڪشان
اسان جي ڌرتي ۽ سج واري ڪهڪشان.
اوورٽ ڪڪر
سورج منڊل جي تمام پري تصوراتي برفيلي جسمن واري پرت.
فوبوس
مريخ جو ويجهو ۽ تيزيءَ سان گهمندڙ چنڊ.
پلوٽو
Kuiper Belt ۾ موجود ننڍو گرھ، جيڪو اڳ ۾ نائون گرھ سمجهيو ويندو هو.
ٽائٽن
زحل جو وڏو چنڊ، جنهن وٽ گھاٽو ماحول آهي.
ٽرائٽن
نيپچون جو وڏو چنڊ، جيڪو retrograde مدار ۾ گهمي ٿو.
دنيا ۾ عام استعمال ٿيندڙ شمسي جنتري، جنهن ۾ سال 365 يا leap year ۾ 366 ڏينھن جو هوندو آهي.
