سورج منڊل جو مرڪزي تارو؛ ڌرتيءَ تي روشني، گرمي، موسم ۽ وقت جي بنيادي ماپ جو ذريعو.
فلڪياتي تحقيقي گلاسري
سنڌي ۽ انگريزيءَ ۾ فلڪيات، سج، چنڊ، گرھن، گرھڻن، آسماني ماپن، وقت، جنتري، سنڌو سنبت ۽ IAU constellations لاءِ public research terminology base. هي صفحو عام پڙهندڙ، شاگرد، صحافي، محقق ۽ developer لاءِ تيار ڪيو ويو آهي.
Research Export System
موجوده filter يا پوري گلاسري کي محققن، استادن، شاگردن ۽ developer لاءِ Excel، CSV، JSON يا printable research list طور ڊائونلوڊ ڪريو.
Term Proposal System
نئون فلڪياتي اصطلاح يا موجوده اصطلاح جي درستگي تجويز ڪريو. تجويز سڌي public glossary ۾ شامل نہ ٿيندي؛ admin review ۽ منظوري کان پوءِ ئي ظاهر ٿيندي.
Advanced Search & Semantic Network
هاڻي ڳولا English، سنڌي، Roman، alternative spellings، aliases ۽ fuzzy spelling match سان ڪم ڪندي. Concept Network اصطلاحن کي family، category ۽ related science جي بنياد تي ڳنڍي ٿو.
Developer API
Phase-057O کان پوءِ هي گلاسري public readers، researchers، apps، widgets، websites، search engines، AI agents، sitemaps، API ۽ research dataset publication لاءِ stable candidate طور استعمال ٿي سگهي ٿي. Search، single term detail، category filters، approved-only export ۽ semantic related/network endpoints موجود آهن.
English A–Z
سنڌي الف-ب index
سج اڀرڻ
سج جو افق کان مٿي ظاهري اچڻ.
سج لھڻ
سج جو افق کان هيٺ وڃڻ.
جڏهن چنڊ ڌرتي ۽ سج جي وچ ۾ اچي سج جي روشني کي مڪمل يا جزوي طور ڍڪي.
سج، گرھن، ننڍن گرھن، چنڊن، asteroid، comet ۽ ٻين ننڍن جسمن جو گڏيل فلڪياتي نظام.
سال جو اهو وقت جڏهن سج آسماني استوا کي اتر کان ڏکڻ طرف پار ڪري؛ ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين ٿا.
ecliptic رستي تي vernal equinox کان ماپيل ڊگهائي؛ سج، چنڊ ۽ گرھن جي حسابن ۾ اهم.
سج جو اُڀار
سج جي ڪريانت دائري تي ظاهري ڊگهائي، جيڪا مند، سنبت ۽ equinox/solstice حسابن ۾ اهم آهي.
اتر اڌ گول لاءِ سال جو اهو وقت جڏهن سج جي declination سڀ کان اتر هجي ۽ ڏينھن ڊگهو هجي.
سال جو اهو وقت جڏهن سج آسماني استوا کي ڏکڻ کان اتر طرف پار ڪري؛ ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين ٿا.
اتر اڌ گول لاءِ سال جو اهو وقت جڏهن سج جي declination سڀ کان ڏکڻ هجي ۽ ڏينھن ننڍو هجي.
حلقوي سج گرھڻ
چنڊ سج کي وچان ڍڪي پر ڪناري تي روشنيءَ جو حلقو بچي.
ظاهري شمسي وقت
حقيقي سج جي آسماني پوزيشن مان نڪتل وقت.
اعتدال
سال جا ٻه وقت جڏهن ڏينھن ۽ رات لڳ ڀڳ برابر ٿين.
جاگرافيائي ڊگھائي ڦاڪ
ڌرتيءَ تي اوڀر/اولهه پوزيشن جي ماپ.
مخلوط سج گرھڻ
اهڙو گرھڻ جيڪو ڪجهه هنڌن تي مڪمل ۽ ڪجهه هنڌن تي حلقوي نظر اچي.
چڙهندڙ ڳنڍ جي ڊگھائي
مدار جي چڙهندڙ node جو reference direction کان زاويه.
شمسي-قمري جنتري
اهڙي جنتري جيڪا چنڊ جي مهينن ۽ سج جي سال ٻنهي سان alignment رکي.
اوسط شمسي وقت
سج جي uneven ظاهري حرڪت کي اوسط ڪري ٺهيل وقت.
جزوي سج گرھڻ
چنڊ سج جو صرف هڪ حصو ڍڪي.
شمسي منجهند
جڏهن سج مقامي meridian تي سڀ کان مٿي هجي.
شمسي وقت
سج جي ظاهري پوزيشن تي ٻڌل وقت.
شمسي سال
سج جي seasonal cycle سان لاڳاپيل سال.
انقلاب
سال جا ٻه وقت جڏهن سج جي declination وڌ ۾ وڌ اتر يا ڏکڻ هجي.
مڪمل سج گرھڻ
چنڊ سج جي disk کي مڪمل ڍڪي ڇڏيندو.
سورج منڊل جو ٽيون گرھ؛ انساني مشاهدي جو بنيادي مرڪز ۽ مقامي آسماني coordinates جو حوالو.
چنڊ جي اها حالت جڏهن چنڊ سج سان لڳ ڀڳ ساڳي رخ ۾ هجي ۽ روشن حصو ڌرتيءَ ڏانهن نہ هجي.
اهڙو آسماني جسم جيڪو سج جي چوڌاري گهمي ۽ لڳ ڀڳ گول هجي، پر پنهنجي مدار جي پاڙي کي مڪمل صاف نہ ڪري چڪو هجي.
حلقوي گرھڻ
سج گرھڻ جو قسم جنهن ۾ چنڊ سج کي مڪمل ڍڪي نہ سگهندو ۽ باهه جهڙو حلقو نظر ايندو.
سج پري نقطو
مدار ۾ اهو نقطو جتي جسم سج کان سڀ کان پري هجي.
سيارچو
پٿريلو ننڍو آسماني جسم، گهڻو ڪري مريخ ۽ مشتري جي وچ واري پٽي ۾ ملي ٿو.
دُم دار تارو
برف، مٽي ۽ پٿر مان ٺهيل جسم جيڪو سج ويجهو اچڻ تي دُم ڏيکاري سگهي ٿو.
دمدار تاري جي پڇ
سج جي تابڪاري ۽ solar wind سبب comet مان ٻاهر نڪرندڙ مادي جي ڊگهي لڪير.
ڌرتيءَ جي چمڪ
ڌرتيءَ مان موٽندڙ روشني جيڪا چنڊ جي اونداهي حصي کي هلڪو روشن ڪري ٿي.
شمسي واٽ
آسمان ۾ سج جو سال ڀر ظاهري رستو؛ ڌرتيءَ جي مدار جو plane آسمان تي.
زاويائي وٿي
آسمان ۾ ڪنهن جسم ۽ سج جي وچ واري زاويائي وٿي.
وڌ ۾ وڌ زاويائي وٿي
عطارد يا زهرہ جو سج کان سڀ کان وڌيڪ ظاهري فاصلو.
آئيون پڇ
charged gas مان ٺهيل comet tail
مقابلو
جڏهن ٻاهرئين گرھ سج جي مقابلي ۾ ڌرتيءَ جي ٻئي پاسي آسمان ۾ نظر اچي.
سج ويجهو نقطو
مدار ۾ اهو نقطو جتي جسم سج کي سڀ کان ويجهو هجي.
چوٿائي بيھڪ
جڏهن جسم سج کان آسمان ۾ لڳ ڀڳ 90° جي زاويه تي هجي.
