يورانس نظام شمسي جو برفاني ديو (Ice Giant) آهي، جيڪو سج کان ستين مدار ۾ گردش ڪري ٿو. اهو قطر جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو گرھ آهي ۽ پنهنجي ٿڌي، هوادار ۽ نيري-سائي فضا سبب الڳ سڃاڻپ رکي ٿو.
يورانس جي فضا ۾ ھائيڊروجن، ھيليم ۽ ميٿين شامل آهن. ميٿين ڳاڙهي روشني جذب ڪري ٿي، جنھن سبب يورانس نيري-سائي رنگ ۾ نظر اچي ٿو.
مشاهدي جي رهنمائي
سنڌ مان يورانس کي صاف، اونداهي آسمان ۾ دوربين يا طاقتور binoculars سان ڏسڻ وڌيڪ مناسب آهي. اهو عام اک سان تمام مدھم نظر اچي سگهي ٿو، پر شوقين فلڪيات لاءِ دوربيني مشاهدي جو اهم گرھ آهي.
يورانس جي سڃاڻپ لاءِ صحيح تاريخ، وقت، آسماني نقشو ۽ گهٽ روشني وارو هنڌ مددگار آهن.
يورانس سج جي چوڌاري هڪ چڪر لڳائڻ لاءِ لڳ ڀڳ 84 زميني سال وٺي ٿو. ان جو محوري جهڪاءُ لڳ ڀڳ 97.77 درجا آهي، جنھن سبب اهو ٻين گهڻن گرھن جي ڀيٽ ۾ پاسي تي ڦرندو نظر اچي ٿو.
اهڙي غيرمعمولي جهڪاءُ سبب يورانس تي موسمون تمام ڊگهيون ۽ انتهائي ٿين ٿيون.
يورانس جا چنڊ
يورانس جا 29 سڃاتل چنڊ آهن. انهن جا نالا گهڻو ڪري شيڪسپيئر ۽ اليگزينڊر پوپ جي ڪردارن تان رکيا ويا آهن.
يورانس جي سڀ کان نمايان سائنسي سڃاڻپ ان جو غيرمعمولي محوري جهڪاءُ آهي. هي بصري ماڊل يورانس جي پاسي تي ڦرڻ، هلڪن حلقن ۽ چنڊن جي مداري نظام کي تعليمي انداز ۾ ڏيکاري ٿو.
برفاني ديو جون سائنسي خاصيتون
محوري جهڪاءُ97.77°
گرھ جو قسمبرفاني ديو
حلقاهلڪا ۽ سنها
اهم چنڊTitania
رنگ جو سببميٿين
موسمونتمام ڊگهيون
آڪاشي درشنيءَ جو نتيجو
يورانس برفاني ديو گرھن ۾ سڀ کان وڌيڪ غيرمعمولي محوري رخ رکندڙ گرھ آهي. ان جو پاسي تي ڦرڻ، هلڪي نيري-سائي فضا، سنها حلقا ۽ ڊگهيون موسمون ان کي نظام شمسي جي شروعاتي ٽڪرن، مداري تبديلي ۽ برفاني ديو گرھن جي اندروني بناوت کي سمجهڻ لاءِ اهم بڻائين ٿا.
لائيو انگ اکر، آسماني طرف ۽ مداري رهنمائي Observatory جي موجوده Live Sky Engine مان ورتي وڃي ٿي؛ بنيادي گرهي ڄاڻ NASA/JPL ۽ IAU معيارن سان هم آهنگ رکي وئي آهي.
يورانس کي ٽہ پاسائين ماڊل ۾ ڏسو
هي ماڊل ناسا سولر سسٽم اڪپلوريشن (NASA Solar System Exploration) پاران ٽہ پاسائين (3D) پيشڪش آهي، جنھن جي مدد سان يورانس جي شڪل، رنگ ۽ محوري رخ جو جائزو وٺي سگهجي ٿو.
يورانس برفاني ديو گرھن جي بناوت، فضا، مقناطيسي ميدان ۽ محوري جهڪاءُ جي مطالعي لاءِ انتهائي اهم آهي. ان جو پاسي تي ڦرڻ نظام شمسي جي شروعاتي دور ۾ ممڪن وڏي ٽڪر يا مداري تبديليءَ بابت اهم اشارا ڏئي ٿو.
يورانس جا حلقا ۽ چنڊ بہ سيارن جي مداري نظام ۽ ننڍن اجرامن جي حرڪت سمجھڻ لاءِ اهم آهن.
عام سوال
يورانس کي برفاني ديو ڇو چيو ويندو آهي؟
يورانس جي اندروني بناوت ۾ پاڻي، امونيا ۽ ميٿين جهڙا برفاني مادا اهم آهن، تنھنڪري ان کي برفاني ديو چيو ويندو آهي.
يورانس پاسي تي ڇو ڦرندو آهي؟
يورانس جو محوري جهڪاءُ لڳ ڀڳ 97.77 درجا آهي. سائنسدانن موجب اهو شايد قديم دور ۾ ڪنھن وڏي ٽڪر سبب ٿيو.
يورانس جا چنڊ ڪيترا آهن؟
2025ع ۾ ناسا جي ويب دوربين سان نئين چنڊ جي سڃاڻپ کان پوءِ يورانس جا 29 سڃاتل چنڊ آهن.
